Nghề làm tương Bần - đặc sản xứ Hưng Yên

Ai từng đến Hưng Yên và ghé qua thị trấn Bần Yên Nhân, huyện Mỹ Hào sẽ không thể cầm lòng mà dừng lại trước những hiệu bán tương - một đặc sản nổi tiếng khắp trong Nam ngoài Bắc để mua vài ba lít về làm quà.

Từ xa xưa tương Bần là thứ sản vật ngon dùng để tiến vua. Ngày nay, tương Bần vẫn nổi tiếng khắp nơi và trở thành một loại nước chấm đặc sản khiến nhiều người “mê mẩn”.

Nguyên liệu làm tương Bần không khó kiếm nhưng công đoạn làm tương cực kỳ công phu và mất thời gian. Hơn nữa, để có những bát tương vàng ươm, thơm nức và ngọt đòi hỏi kỹ thuật, kinh nghiệm rất nhiều từ bàn tay của người thợ và “bí quyết” của từng gia đình. Phải mất ít nhất một đến hai tháng người thợ mới cho ra được một mẻ tương Bần. Tuy nhiên, thời gian lâu hay nhanh còn tùy thuộc vào thời tiết có nắng hay không.

Chỉ cần gạo nếp cái hoa vàng, đỗ tương và muối là đã có thể làm tương. Ba công đoạn chính là lên mốc xôi nếp, ngả đỗ và phơi tương (ủ tương).

Giai đoạn ủ tương

Tương bần trong các chum được phơi nắng ít nhất một tháng cho ngấu.
Trước tiên, nếp đem ngâm rồi nấu chín thành xôi. Xới xôi ra nong, nia và để 2 ngày 2 đêm cho xôi lên mốc vàng. Nhiều nhà còn cẩn thận ủ với lá nhãn để mốc dậy mùi hơn.

Đỗ tương đem rang vàng. Trước đây người thợ thường rang thủ công, khi rang trộn lẫn với cát để đỗ vàng, thơm và giòn hơn nhưng ngày nay người dân thường rang đỗ bằng lò bánh mì để tăng hiệu quả. Đỗ tương rang xong thì đem xay nhỏ và ngâm trong chum sành với nước từ 7 đến 10 ngày (ngả đỗ) để đỗ lên màu vàng đỏ.

Sau 2 ngày 2 đêm, khi xôi nếp lên mốc thì đem ra xoa cho các hạt xôi tơi. Dùng nước đỗ ngâm trong chum sành tưới lên mốc và trộn thật đều rồi để tiếp 1 ngày 1 đêm nữa cho xôi lên mốc vàng. Tiếp đó cho mốc vào chum đỗ đã ngả cùng muối tinh với lượng phù hợp và khuấy đều rồi phơi ngoài trời nắng.

Nắng là một phần quan trọng quyết định đến chất lượng của tương.

Chị Hương, một người làm tương ở làng Bần cho biết: “Nắng càng to thì tương càng vàng, càng sánh và tương sẽ nhanh ngấu hơn. Nắng yếu màu tương sẽ xỉn, ít có mùi thơm và lâu ngấu”. Cũng chính vì thế mà người làng Bần thường làm tương nhiều vào mùa hè và thu để tương được “đã nắng”.

Tương ngon có màu vàng như mật ong

Tương được phơi nắng trong vòng ít nhất 1 tháng. Trong thời gian này, tương phải luôn được theo dõi và “chăm sóc” cẩn thận. Hàng ngày, người ta phải mở nắp chum, khuấy đều và cho thêm nước vào tương, trời nắng thì phơi, trời mưa thì phủ kín miệng bằng nylon để nước mưa không lọt vào tương, tương sẽ bị ủng.

Phơi tương cho tới khi nếm thử thấy nước tương ngọt đậm đà, sánh, hạt xôi mềm, màu tương vàng sậm như màu mật ong là tương đã ngấu. Lúc này có thể đóng chai và đem bán. Thông thường mất khoảng 1-2 tháng.

Tương Bần đã “hớp hồn” không biết bao thực khách trong Nam, ngoài Bắc và cũng trở thành một món ăn đặc sản của người Hà Thành: “Dưa La, húng Láng, nem Báng, tương Bần”.

Vì thế nó là thứ nước chấm ngon không thể thiếu khi ăn bánh đúc, bánh tẻ, chấm rau muống, cà muối, thịt luộc… vào những ngày hè nóng nực. Tương còn dùng để chế biến nhiều món ăn như tóp kho tương, kho cá… hay rim đậu, thịt cho những ngày mùa đông se lạnh.

Tương đã hoàn thiện được mang ra bán

Tương Bần đã trở thành đặc sản đi khắp trong Nam ngoài Bắc.

Tương có vị ngọt thơm của đỗ tương, gạo nếp, vị đậm đà của muối và sắc vàng bắt mắt. Khi ăn có cảm giác béo ngậy, thơm lừng. Tương Bần đã trở thành niềm tự hào của người Hưng Yên và đã đi vào ca dao một cách tự nhiên cho tới bây giờ:
                                                             
                                                                                                              ~~ Ẩm thực Hưng Yên~~

BÚN THANG LƯƠN - CANH CÁ RÔ

Hưng Yên từng được mệnh danh là "thiên đường" đằng ngoài ở khoảng thế kỉ thứ 17, 18. Về thăm mảnh đất này, không ai là không biết tới hai đặc sản nổi tiếng: bún thang lươn và canh cá rô đồng.

"Thứ nhất kinh kì, thứ nhì Phố Hiến" - chẳng phải ngẫu nhiên mà người ta phong cho Hưng Yên cái tên như vậy. Với những người Hưng Yên xa xứ, bún thang lươn - món ăn mang đậm hương vị của đồng quê Hưng Yên vốn là món ăn nhiều nhớ thương. Món bún thang lươn Hưng Yên chẳng kén người ăn, thích hợp với mọi đối tượng và là thức quà sáng thân thiết của nhiều người.

Khi khách bắt đầu gọi món, người bán hàng mới thoăn thoắt trần bún, đổ lươn, thêm một chút gia giảm rồi chan nước dùng được nấu theo bí quyết riêng của từng nhà hàng để các thực khách có món bún thang nóng hổi để thưởng thức.

Các nguyên liệu làm 

Chất ngon ngọt của nước dùng bún thang đến từ cua đồng ninh nguyên con cùng xương ống. Sở dĩ bún gọi là bún thang lươn bởi ngoài lươn, tô bún còn có nhiều thành phần giống như bún thang bao gồm giò lụa, trứng... Giò phải là thứ giòn không hàn the; trứng là trứng tráng thật khéo thật mỏng để gặp nước cũng không bị nát mà phải dai. Ngoài ra, bún thang lươn còn có thịt lơn, có quán dùng thịt lợn luộc thái chỉ, có quán cầu kì hơn đem thịt đi chiên giòn, cắn vào thơm bùi ngon miệng.

Bát bún thang ngon tuyệt

Nếu bún thang Hà Nội không dùng kèm rau sống bởi rau sống làm bát bún chóng nguội thì bún thang Hưng Yên nhất thiết phải có rau sống đi kèm để bớt đi cảm giác béo ngậy của thịt lươn và thịt mỡ. Đặc biệt nhất vẫn phải là lươn. Lươn phải chọn lươn tươi, ngon, thui qua rồi mới mổ. Cách làm này khiến lươn không bị mất máu nên thịt ngọt và ngon hơn. Cùng với chút mắm tôm đưa hương thoang thoảng, bún thang lươn Hưng Yên là món mà chỉ một lần thưởng thức là còn phải nhớ mãi về sau.

Bún thang lươn kèm rau sống

Bên cạnh bún thang lươn, người Hưng Yên còn tự hào bởi đặc sản canh cá rô, một món ăn đậm chất hương đồng gió nội khác của mảnh đất trù phú. Canh cá rô Hưng Yên là canh cá ngọt, được ăn cùng rau cải trần. Cá được chế biến từ những con cá rô nhỏ. Dù cá nhỏ nhưng người làm sau khi nấu chín vẫn phải tỉ mỉ gỡ xương từng con, rồi lọc sạch sẽ, tẩm ướp gia vị cẩn thận, kế đó mới đem chao dầu cho săn thịt lại, óng vàng sắc nghệ. Cá rô đồng đã nổi tiếng thơm ngon, cách chế biến lại kì công như vậy nên càng ngọt thịt, đậm đà.

Nguyên liệu làm canh cá rô

Cá rô đồng loại nhỏ, được tỉ mẩn gỡ sạch xương rồi đem xào sơ qua cho săn thịt.
Canh cá rô được ăn cùng bánh đa Hưng Yên chính hiệu. Những sợi bánh đa được chan ngập loại nước dùng nấu bằng cá rô, hơi sẫm màu, lăn tăn những hạt trứng cá vàng ươm - cái màu không thể lẫn được của món canh cá rô miền Bắc. Canh cá rô cũng có thể ăn kèm đậu phụ rán. Đậu phụ chiên nóng vàng rộm, ăn kèm bát canh cũng nóng hôi hổi, còn xực nức mùi cá và cái hăng nồng của cải ngọt thật ngon khó cưỡng.

Canh cá rô ngon khó cưỡng

Nếu có dịp về Hưng Yên, muốn thưởng thức thử một lần hai món đặc sản này bạn có thể tới phố Trần Quốc Toản, Điện Biên 3, Nguyễn Công Hoan (bún thang lươn) hoặc đường Lê Lai, Chu Mạnh Trinh, Nguyễn Văn Linh (canh cá rô đồng).

Thưởng thức bưởi Diễn - Khoái Châu

        Về vùng đất Khoái Châu - Hưng Yên du khách sẽ tìm được cho mình không gian yên bình của một vùng quê đầy thương nhớ. Nơi đây không chỉ có những con người thật thà chất phác, giản dị mà còn rất mến khách. Nếu đã một lần đặt chân đến đây du khách sẽ không thể quên các di tich nổi tiếng như: đền Đa Hòa - Dạ Trạch, Nhà thờ bà Hoàng Thị Loan - thân mẫu Chủ tịch Hồ Chí Minh... và ngỡ ngàng trước cảnh đẹp của các vườn cây, hoa trái trĩu quả như: Cam đường canh, chuối tiêu hồng, nhãn Miền... Đặc biệt Bưởi Diễn, Khoái Châu là một đặc sản nức tiếng ngon.

Bác nông dân chăm sóc bưởi Diễn

          Bưởi Diễn là thứ quả nổi tiếng xuất xứ tại Phú Diễn, huyện Từ Liêm, Hà Nội. Giống bưởi này đã được người dân huyện Khoái Châu đưa về trồng, áp dụng các kỹ thuật chăm sóc và đạt kết quả cao về chất lượng, sản lượng. Là một vùng quê được ưu ái bởi phù sa sông Hồng nên các thứ hoa quả nơi đây đều thơm ngon đến lạ.

          Đến Khoái Châu vào mùa xuân du khách sẽ được chủ vườn hướng dẫn cách trồng, chăm sóc bưởi và đưa đi thăm quan những vườn bưởi Diễn rộng, được tận mắt chiêm ngưỡng, tận tay hái quả và thưởng thức những trái bưởi thơm ngon nhất. Khi đã đặt chân tới đây không một du khách nào có thể cưỡng lại mùi vị thơm ngọt của thứ quả này.

Bưởi ngon

          Bưởi Diễn là loại quả đặc sản luôn được du khách lựa chọn mua về làm quà  biếu cho gia đình, người thân, làm cây cảnh hay đặt lên mâm ngũ quả vào ngày tết. Cây bưởi Diễn lá nhỏ, ít gai hơn cây bưởi thường, chiều cao cây trưởng thành cao khoảng 4m. Hoa của bưởi Diễn có màu trắng, rất thơm, bưởi chín có lớp vỏ mỏng màu vàng ươm có mùi thơm thoang thoảng. Bên trong những tép bưởi mọng nước và có vị ngọt thanh mát không kén người thưởng thức. Bưởi ngon là những trái bưởi không quá to, vỏ trái bưởi không bị sần và lớp lụa có màu vàng óng đẹp mắt. Đặc điểm của bưởi Diễn là để được lâu từ 3 đến 4 tháng, quả càng để lâu thưởng thức càng ngon ngọt.

        * Ưu điểm nổi trội của bưởi Diễn:

•           Là loại quả sạch, an toàn do không dùng hóa chất phun trồng cũng như bảo quản 
•           Có thể bảo quản trong một thời gian dài mà không sợ hư hỏng( từ 4 đến 5 tháng mùa đông) 
•           Ăn bưởi Diễn giúp phụ nữ có làn da đẹp do được bổ sung lượng vitamin C và đường hoàn toàn tự               nhiên. 
•           Là loại hoa quả ngọt cung cấp đường hoàn toàn tự nhiên nên rất thích hợp cho các bé ăn.
•          Là loại quả thích hợp mời bạn bè dịp tết cũng như là món quà ý nghĩa dành tặng cho người thân dịp            tết cổ truyền.

    Bưởi Diễn ở Khoái Châu đã trở thành thứ quả đặc sản thơm ngon, nổi tiếng. Đến đây du khách sẽ được tận hưởng không gian xanh, trong lành và được khám phá vùng đất của các thứ hoa quả mang đậm tình người, tình quê hương.

DU LỊCH SÔNG HỒNG

Sông Hồng là con sông rất riêng của Hà Nội, của đất mẹ Việt Nam. Con sông ấy chẳng những bồi đắp nên nền văn minh sông Hồng – một trong 36 nền văn minh của thế giới mà còn là hệ thống sông lớn nhất miền Bắc nước ta, lớn thứ 2 trên bán đảo Đông Dương.

Sông Hồng

Du ngoạn trên sông Hồng, du khách sẽ có những cảm giác mới lại, thú vị, được hoà mình vào cảnh quan sông nước hữu tình, chiêm ngưỡng vẻ đẹp cổ kính của các ngôi đền chùa ven sông, tham quan cuộc sống cư dân, thăm lại Phố Hiến xưa thương cảng một thời.“ Thứ nhất Kinh Kì thứ nhì Phố Hiến”

Sông Hồng đã chứng kiến bao nhiêu sự kiện lịch sử đi vào ký ức cuả người dân Việt Nam. Trong các cuộc kháng chiến giữ nước chống giặc ngoại xâm, sông Hồng vẫn là tấm gương trung thành phản chiếu những hy sinh và kỳ tích của người dân Việt Nam.
HÀ NỘI- PHỐ HIẾN- ĐỀN CHỬ ĐỒNG TỬ- HÀ NỘI
5h30:  Đón khách tại bến Chương Dương Độ
6h00:  Tàu rời bến đưa quý khách xuôi dòng sông Hồng. Quý khách hoà lòng mình vào với sóng nước mênh mông. Ngắm nhìn những cảnh tượng đẹp hai bên bờ sông mà tạo hoá đã ban cho chúng ta. Chiêm ngưỡng vẻ đẹp cổ kính của các ngôi đền, chùa ven sông.
10h30: Quý khách ăn trưa trên tàu du lịch.
11h30: Ô tô đón tại bến Yên Lệnh đưa Quý khách đi thăm quan TP. Hưng Yên.
12h00: Xe đưa quý khách đi thăm quan Chùa Chuông.
Một ngôi chùa cổ kính, nằm trong quần thể di tích Phố Hiến và đuợc mệnh danh là “ Phố Hiến đệ nhất danh thắng”
Du khách xuôi theo đường Bãi Sậy về phía nam, nằm phía bên tay trái là Đền Trần, nơi đây thờ Hưng Đạo Vương Trần Quốc Tuấn, một danh tướng ở thế kỷ XIII. Danh hiệu của ông không chỉ đuợc tôn vinh trong lịch sử dân tộc mà còn đuợc ghi nhiều từ điển nhân vật lịch sử của nhân loại.
Cách Đền Trần 100m là Đền Mẫu nằm uy nghi soi bóng xuống mặt guơng phẳng lặng của Hồ Bán Nguyệt, di tích Đền Mẫu, được coi là một trong những danh thắng đẹp của Phố Hiến.
Đền Thiên Hậu là nơi thờ bà Lâm Tức Mặc, một vị thần có lòng nhân đức cứu giúp dân lành, đặc biệt là nghề đi biển.
14h00: Xe đưa quý khách đi thăm đền Chử Đồng Tử (Khoái Châu – Hưng Yên)
Du khách dừng chân trên bãi cát Tự Nhiên, mênh mông giữa trời mây sông nước hẳn không quên được mối tình nên thơ giữa chàng trai nghèo Chử Đồng Tử và nàng Tiên Dung công chúa. Chính dòng sông bến nước này là nơi lưu truyền và lan toả về mối tình mãnh liệt ấy.
14h30: Du khách lễ thánh tại đền Chủ Đồng Tử
15h00: Quý khách xuống tàu về Hà Nội. Kết thúc chuyến thăm quan.

Nhãn lồng Phố Hiến

Nhãn lồng trái to,cùi dày,ngon ngọt Nhãn là quà tặng của trời cho đất Phố Hiến. Kỳ lạ thay, cũng là đát bãi sông Hồng mà chỉ có nhãn Phố Hiến mới được coi là vua của loài nhãn. Nhà bác học Lê Quý Đôn đã từng mô tả: “Mỗi lần bỏ vào miệng thì tận trong răng lưỡi đã nảy ra vị thơm tựa như nước thánh trời cho”. Những yếu tố vi lượng nào đã làm cho nhãn có hương vị đặc biệt khác hẳn cây nhãn ở những vùng đất khác? Chưa ai khám phá ra điều bí ẩn đó nhưng mời bạn thử đến Phố Hiến vào mùa nhãn nếm thử. Cùi nhãn trong như hổ phách, hạt nhỏ, nước ngọt mát và thơm lạ lùng. Ấy là thứ nhãn nước, loại nhãn đại trà của xứ nhãn, ở đây còn có nhãn lồng, nhãn đường phèn mới thực quý. Nhãn được trồng nhiều ở ven đê từ Đằng Châu, Xích Đằng đến cửa Luộc. Rễ nhãn bám chắc vào đất. Gỗ nhãn rắn chắc,  đóng đồ gia dụng bền chắc. Than đốt rất đượm,nếu dùng để sắc thuốc thì nhanh có nước cốt, chất thuốc không lạc vị. Nếu trời đất âm u kéo dài, hoa rụng đầy sân. Vào ngày trời trong, nắng ấm thì cả bầu trời dậy lên tiếng ong, hương thơm toả nhẹ ngây ngất lòng người. Mùa quả chín vào tháng sáu âm lịch. Ca dao có câu “Tháng sáu buôn nhãn bán trăm”. Một túm nhãn khoảng trăm quả,  kèm thêm vài cành lá tươi đặt trên ban thờ, thắp nén hương khấn ông bà ông cải về chứng giám cũng là một nét đẹp văn hoá. Nhãn thóc chỉ dùng cho trẻ ăn chơi, nhãn nước sấy khô làm long nhãn, còn nhãn lồng quả to, da láng, cùi dày, ròn thơm để tiếp khách, làm quà biếu. Ăn một quả nhãn đường phèn, nước ngọt thấm từ đầu lưỡi đến chân răng rồi lan khắp cơ thể. Tinh hoa của đất trời thu góp lại hiến dâng cho người trồng . Quả nhãn phơi khô cả cành, ngày tết thêm mấy cành lá xanh sẽ là niềm vui bất ngờ cho người chơi sành điệu. Long nhãn là vị thuốc bổ âm, ngâm với rượu, mỗi ngày uống một vài chén, sẽ ăn ngon hơn, ngủ sâu hơn, tính tình điềm đạm hơn. Được mùa nhãn, cả tỉnh thu ước từ 150 - 200 tỷ đồng. Vùng thị xã và vùng phụ cận có nhiều gia đình lập trang trại, trồng toàn nhãn ghép và nhãn triết giống quả. Một cây nhãn trúng vụ cho chủ  vài ba triệu đồng. Nhiều nhà dùng nhãn làm của hồi môn hoặc lương hưu dưỡng già. Khách về Hưng Yên, thường đến thăm cây nhãn tiến (thường quen gọi nhãn Tổ), có tuổi mấy trăm năm ở trước cửa chùa Hiến.

Điều kiện tự nhiên


Hưng Yên là tỉnh nằm ở trung tâm đồng bằng Bắc bộ, phía bắc giáp Bắc Ninh, phía đông giáp Hải Dương, phía đông nam giáp Thái Bình, phía tây và tây bắc giáp Hà Tây và Hà Nội, phía nam và tây nam giáp Hà Nam.

Địa hình của tỉnh tương đối bằng phẳng. Khí hậu nhiệt đới gió mùa, chia làm hai mùa, mùa nóng và mùa lạnh. Nhiệt độ trung bình năm khoảng 23ºC.

Tiềm năng phát triển kinh tế và du lịch



Hưng Yên có di tích Phố Hiến, là một thương cảng sầm uất từ thế kỷ 17. Nhiều di tích lịch sử, văn hoá độc đáo như chùa Kim Chung, đình Nam Hiến... đặc biệt có nhãn lồng là loại cây đặc sản nổi          tiếng, từng được là loại quả quý để tiến vua.

Giao thông

Thị xã Hưng Yên cách Hà Nội 60km. Giao thông đường bộ, đường thuỷ, đường sắt đều thuận lợi. Hưng Yên nằm trên trục đường sắt và quốc lộ 5: Hà Nội – Hưng Yên – Hải Dương – Hải Phòng. Có quốc lộ 39 nối từ quốc lộ 5 tại huyện Mỹ Hào tới Tx. Hưng Yên và tới Thái Bình. Có quốc lộ 38 qua Hải Dương và tới Bắc Ninh.

Theo www.vietnamtourism.com

Văn miếu Xích Đằng – biểu tượng tinh thần hiếu học của người Hưng Yên

(Xây dựng) - Nằm trong quần thể di tích Phố Hiến, Văn miếu Xích Đằng được khởi dựng từ cuối thời Lê ( Thế kỷ XVII – khoảng năm 1701), là biểu tượng cho nền văn hiến và tinh thần hiếu học có truyền thống lâu đời của người Hưng Yên.

Văn miếu Xích Đằng

Văn miếu Xích Đằng được xây dựng vào năm Minh Mạng thứ 20 (năm 1839) trên nền móng ngôi chùa cổ Nguyệt Đường. Tương truyền, chùa có 36 nóc do Hương Hải Thiền Sư khởi dựng năm 1701. Xét về quy mô, giá trị kiến trúc và các di vật còn lưu giữ được đây là một trong sáu Văn miếu còn tồn tại cho đến ngày nay trên cả nước.

Tam quan văn miếu

Trong quy hoạch tổng thể khuôn viên Văn miếu Hưng Yên được UBND tỉnh phê duyệt với diện tích gần 6ha bao gồm khu Văn miếu, khu chùa Nguyệt Đường, khu văn hóa khuyến học, dinh Hoàng Cao Khải, đền thờ Lạc Long Quân, phòng trưng bày truyền thống…

Sân văn miếu

Hai chiếc chuông và khánh tại Văn miếu là những di vật cổ được đúc và tạo dựng từ thế kỷ XVIII. Tiếng chuông, tiếng khánh được sử dụng trong các kì thi báo hiệu giờ thi bắt đầu và kết thúc. Ngày nay, vào mỗi dịp quan trọng của tỉnh nó cũng được vang lên để tỏ lòng biết ơn, tri ân tới các bậc hiền tà

Chuông chùa văn miếu năm 1804

Hiện vật quý giá nhất trong Văn miếu còn được lưu giữ đến ngày nay là 9 tấm bia đá ghi danh 161 vị đại khoa trong tổng số 228 vị khoa bảng của tỉnh, từ thời Trần đến thời Nguyễn thuộc trấn Sơn Nam xưa (tỉnh Hưng Yên có 138 vị, Thái Bình có 23 vị). 8 tấm bia dựng năm Đồng Khánh thứ ba (1888), 1 tấm dựng năm Bảo Đại thứ 18 (1943).

Bia đá - Nơi ghi danh các bậc hiền tài

Ngày nay, Văn miếu Xích Đằng trở thành trung tâm giáo dục thể hiện tinh thần “tôn sư trọng đạo”. Vào mỗi dịp Tết đến xuân về, các ngày mồng 4 và mồng 5 tháng giêng nơi đây lại diễn ra các hoạt động văn hóa như: tế lễ, dâng hương, triển lãm thư pháp, hát ca trù, cho chữ thánh hiền…. Văn miếu Xích Đằng là biểu tượng cho tinh thần hiếu học của tỉnh Hưng Yên, là một trong những điểm văn hóa du lịch tâm linh thu hút sự quan tâm của đông đảo du khách khi đến với Phố Hiến – Hưng Yên.

Nguồn: Sưu tầm